Deze week zag ik in de supermarkt wat ik in mijn hoofd meteen een back-to-schoolmama noemde. Twee, drie weken voor de eerste schooldag stond ze er met rugzakken, schriftjes en materiaal voor een klein leger. Operatie 'moederschap' geslaagd. Alhoewel?

De valse vergelijking van succes

Terwijl ik naar haar keek, dacht ik: wat leggen we onszelf toch vreemde definities van succes op. Alsof de moeder die weken op voorhand klaarstaat een 'betere' moeder is dan degene die last minute een pennenzak zoekt. We zwemmen in valse vergelijkingen. De goede moeder heeft alles voor elkaar, de goede partner maakt geen ruzie, de goede vriend laat dagelijks van zich horen. Terwijl die dingen weinig zeggen over wat werkelijk telt.

Hetzelfde doen we met alles wat een duidelijk eindpunt heeft. Een sollicitatie is geslaagd als je de job krijgt. Een date als er een tweede volgt. Een onderhandeling als de deal binnen is. We beoordelen processen aan de hand van de uitkomst die we vooraf hadden bedacht.

Dat is een smalle definitie van goed of succes. Een sollicitatie waarin je ontdekt dat een organisatie niet bij je past, kan waardevol zijn. Een relatie kan eindigen zonder daarom mislukt te zijn. Een gesprek kan nergens toe leiden en toch goed geweest zijn.

De nuttigheidsterreur

Onder onze succesobsessie zit nog een reflex: alles moet renderen. De nuttigheidsterreur. Een studie moet naar een job leiden, een hobby moet ontspannen enzovoort. Zelfs een mislukking moet achteraf worden verpakt als "een belangrijke les". Blijkbaar mag zelfs verlies alleen bestaan wanneer we het alsnog in winst kunnen omzetten.

Soms was iets gewoon goed zolang het duurde. Soms probeerde je iets en werkte het niet. Soms is de enige relevante informatie dat je verder moet.

Misschien zit daar onze echte obsessie. We willen niet alleen dat ons leven waardevol is, we willen ook dat het verhaaltje dat we onszelf erover vertellen klopt. We willen de held zijn in ons eigen verhaal. Misschien zit succes daarom minder in de uitkomst die we vooraf hebben bedacht, en meer in wat we onderweg zien en met die informatie doen. Wanneer we doorgaan. Wanneer we stoppen. En soms ook in het vermogen om iets gewoon te laten zijn wat het was.

Misschien ontdekken we dan stilaan dat de succesvolle moeder niet de moeder is die alles altijd onder controle heeft, maar degene die 'haar best doet'. Dat de succesvolle partner niet foutloos is, maar 'blijft proberen'. Dat de succesvolle mens groeit met vallen en opstaan en dan de rimpels en bleinen van onderweg, niet nuttig maar mooi zijn.