Wie vandaag in België beslist, leeft langer dan ooit. Maar wie de gevolgen van die beslissingen het langst zal dragen, zit niet aan tafel. Elk pasgeboren kind erft vandaag een schuldgraad van 104,7% van het bbp, goed voor circa 45.500 euro per inwoner. “Die scheeftrekking is niet nieuw maar ze wordt structureel, en ze heeft een prijs. Meer dan 70% van de jongeren is ontevreden over het functioneren van de democratie. En slechts 4,7% participeerde ooit in een jeugdraad”, zegt co-CEO Ank De Wilde. Daarom stelt Itinera deze namiddag met een slotevent in Kasteel Diepensteyn het rapport Intergenerationele gelijkwaardigheid in België voor. Het is geen aanklacht, maar een agenda met zes concrete beleidsvoorstellen om de jongeren en toekomstige generaties meer inspraak te geven in het beleid. 

De jonge generatie geeft België een "gele" score zo staat in de Itinera NextGen Barometer. Dat wil zeggen: geen acute crisis, maar een samenleving die structureel onder haar mogelijkheden presteert, met rode signalen op mentaal welzijn en democratisch vertrouwen. Drie HOPE Policy Labs in maart verdiepten dat beeld. “De boodschap van de jongeren was consistent: geen symbolische participatie, maar reële invloed. Geen retoriek over "de toekomst", maar beleid dat die toekomst vandaag al meetelt”, zegt fellow Julien De Wit.

België staat daarin niet alleen maar loopt wel achter. De Europese Commissie lanceerde op 5 maart 2026 haar eerste Strategy on Intergenerational Fairness. De VN verankerde het thema in september 2024 in het Pact for the Future. Wales, Finland en Hongarije tonen al jaren dat institutionele verankering van langetermijndenken werkt. België heeft die reflex nog niet.

Zes maatregelen om dat te veranderen:

1. Een Belgische Toekomstcommissaris naar Welsh model, onafhankelijk, parlementair benoemd, met een mandaat dat langer duurt dan een legislatuur. Wetsvoorstellen worden getoetst op langetermijneffecten. Toekomstige generaties krijgen een institutionele stem.

2. Een verplichte Intergenerationele Impacttoets (IGT) voor structurele wetgeving met drie assen: budgettair, ecologisch en sociaal. Resultaten openbaar, per dossier, per jaar.

3. Een budgettaire herijking: verplicht onderscheid tussen investerings- en consumptieschuld, een tienjarige begrotingshorizon, en een generatiepact waarin vergrijzingskosten en schuldafbouw transparant worden verdeeld tussen huidige en toekomstige generaties.

4. Echte jongerenparticipatie, niet tokenism: jongerenbudgetten, online participatieplatformen en een burgerschapscurriculum dat zowel electorale als deliberatieve democratie behandelt, met het Lundy-model als minimumstandaard.

5. Een interfederaal Toekomstplatform dat de versnipperde bevoegdheden ontschot voor wat per definitie generatieoverstijgend is: klimaat, schuld, onderwijs, gezondheid en wonen.

6. Vier geletterdheden in het onderwijs: politiek, sociaal-emotioneel, financieel en juridisch, met sociaal-emotionele vaardigheden al vanaf de kleuterklas, voor alle leerlingen, niet alleen voor wie al uitvalt.