De Europese Unie behartigt onze belangrijkste belangen en bepaalt onze toekomst. Premier Bart De Wever beseft dat en probeert te wegen op de Europese agenda. Dat is verfrissend en nodig. Verfrissend voor België, dat in de Europese Unie lang een volgend land is geweest, en nodig omdat een geopolitiek Europa voor onze open economie een heuse uitdaging is. In de saga rond Euroclear heeft De Wever zijn sporen verdiend. Via de top in Alden-Biesen heeft hij een overlegcoalitie tot stand gebracht met Duitsland, Nederland, Italië en Oostenrijk. België schaart zich achter de nieuwe nucleaire doctrine van Frankrijk. En overal prijst de premier de Benelux de hemel in. Allemaal goed. Maar hij vergist zich over Oekraïne en Rusland. In interviews benoemt De Wever de volgens hem “ongemakkelijke waarheid” dat Europa niet anders kan dan onderhandelen om de relaties met Rusland te normaliseren – goedkope fossiele energie inbegrepen. 

De Wever pleit voor realpolitik. Laten we inderdaad realistisch zijn. It takes two to tango . Om te onderhandelen met Rusland, moet Rusland willen onderhandelen met ons. Maar dat wil Poetin niet. Zijn agenda is Europa te doen plooien door ons te negeren en te onderhandelen met Donald Trump. Voor Trump bestaat Europa alleen maar om rekeningen te betalen en wapens te kopen. 

Waarover zouden we trouwens met Rusland onderhandelen? Europa houdt niet mordicus vast aan oorlog. De Europese diplomatie heeft Amerika met veel moeite tot een twintigpuntenplan gebracht voor een vrede met echte veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Rusland blijft vasthouden aan één doel: Oekraïne veroveren of het reduceren tot een onstabiel regime dat onder permanente Russische dreiging leeft. 

Zo’n uitkomst zou geen vrede zijn, maar een capitulatie. Ze zou niet alleen voor Oekraïne maar ook voor Europa een historische nederlaag betekenen. Los van het risico op verdere escalatie door andere Russische dreigingen, zou ze Europa politiek verscheuren en diplomatiek vernederen. Dit is echt realisme: wij staan ook voor onszelf aan de zijde van Oekraïne. De uitkomst van dit conflict is existentieel voor onze veiligheid en het voortbestaan van de Europese Unie als een politieke gemeenschap in een wereld die zowat overal bedreigend of vijandig is – inclusief in China en Amerika. 

Nog meer realisme: Poetin houdt vol omdat hij denkt dat wij, het decadente Europa, zullen opgeven. Het laatste wat je dan wil, is publiek de indruk wekken dat hij gelijk heeft. Dat heet een selffulfilling prophecy – een tactische blunder die verdeeldheid zaait in eigen rangen. Strategisch is het daarenboven een dwaling. De realiteit is niet dat de overwinning van Rusland onafwendbaar is, maar dat Rusland in Oekraïne veel meer verliest dan dat het ooit voor mogelijk had gehouden. De NAVO breidt uit en herbewapent. Het vrije Oekraïne kiest definitief voor Europa, en omgekeerd. Het ooit gereputeerde Russische leger gaat af. De Russische economie is fragiel en de demografie implodeert. Om te winnen, zou Rusland Oekraïne helemaal moeten verslaan. Dat zal niet gebeuren, als we niet opgeven tenminste. 

De realiteit is niet dat de overwinning van Rusland onafwendbaar is, maar dat Rusland in Oekraïne veel meer verliest dan dat het ooit voor mogelijk had gehouden.

Rusland blijft in essentie ‘een tankstation met kernwapens’. Het kan intimideren. Het kan profiteren van oorlog en een energiecrisis. Daaraan kan Europa iets doen. Door het economische sanctieregime tegen Rusland beter af te dwingen, bijvoorbeeld tegen de illegale schaduwvloten. Door in het Midden-Oosten de Straat van Hormuz te helpen beveiligen. Door Oekraïne alle wapens te gunnen – de Duitse Taurus-raketten staan nog altijd in Duitsland. De echte ongemakkelijke waarheid is dat de weg naar vrede met Rusland loopt via meer druk op Rusland en dat Europa, na meer dan vier jaar oorlog, daar nog altijd niet durft voor te gaan.

Marc De VosDe auteur ​​​​​​​​​​​​​​is co-CEO van de denktank Itinera, strategieconsultant en doceert aan de UGent. www.marcdevos.eu

Weergave van column in Trends, geschreven in eigen naam.