De politieke wijsheid dat Frankrijk niet vatbaar is voor hervormingen maar alleen voor revolutie, wordt dezer dagen alweer bewezen. Dezelfde jongerengeneratie die op straat komt voor onderwijs, betoogde eerder al mee tegen de pensioenhervormingen, terwijl de escalerende pensioenuitgaven extra investeringen in onderwijs verdringen. Frankrijk spendeert naar verhouding meer dan gemiddeld aan onderwijs, maar nagenoeg een derde van het onderwijsbudget gaat naar pensioenen.

Met elke inbraak, elke steen, elke vuurzee groeien de electorale kansen van Marine Le Pen bij de presidentsverkiezingen van 2027. Le Pen probeert de protesten langs twee zijden te recupereren: ze steunt de verzuchtingen, maar verwerpt het geweld. Voor beide verklaart ze de zittende politieke klasse collectief schuldig.

Europa wacht met een bang hart op het verkiezingsjaar 2027. Zowel Frankrijk, Spanje, Polen als Italië trekken volgend jaar naar de stembus, terwijl de Duitse interne politiek al onder hoogspanning staat. Van alle verkiezingen is de Franse de gevaarlijkste. Frankrijk heeft een sterk gecentraliseerd politiek bestel, met een president die veel persoonlijke macht heeft. Met Italië verkoos een groot Europees land eerder al een radicaal-rechtse leider, maar Giorgia Meloni is gewoon premier. Als Le Pen verkozen raakt, krijgen we geen tweede Meloni maar een tweede Trump. Dan is het remmen los.

Als Le Pen verkozen wordt, krijgen we geen tweede Meloni maar een tweede Trump. Dan is het remmen los.

Zeker wil Le Pen zelf de remmen losgooien. Ze presenteerde onlangs een economisch programma dat indruk moest maken, gezien de precaire budgettaire situatie van Frankrijk. Naast extreem voluntarisme over verhoopte terugverdieneffecten van een anti-immigratiebeleid en fraudebestrijding, viel daarin haar anti-EU-positie op. Ze wil de jaarlijkse nettobijdrage van Frankrijk aan de Unie bijna halveren, tot 5 miljard per jaar. Ook de steun aan Oekraïne moet stoppen – bij gebrek aan geld, geeft ze ootmoedig toe.

Laat dit even doordringen. Het Franse begrotingstekort voor 2026 wordt voorspeld op bijna 5,5 procent van de Franse economische meerwaarde (bbp), zowat 165 miljard euro. Le Pen wil dat terugdringen tot 3 procent tegen 2030: een recurrente besparing van meer dan 70 miljard euro, ieder jaar. Aan Oekraïne besteedde Frankrijk sinds 2022 afgerond 1 procent van zijn bbp, of zowat 0,2 procent van het Franse bbp per jaar. Zet Europa en Oekraïne op droog zaad en je slaat nog geen deukje in de boterberg van het Franse begrotingstekort. Le Pen predikt geen revolutie maar hallucinatie. Ze kan niet én economisch geloofwaardig én sociaal genoeg zijn voor de betogende hordes.

Financiering Oekraïne is voldongen feit

Ondertussen leeft president Emmanuel Macron nog altijd. Als de EU-lidstaten zoals gepland slagen in hun meerjarige begrotingsoefening voor de Unie tegen eind 2026, staan de Franse bijdragen eigenlijk in steen gebeiteld. Oekraïne heeft al EU-financiering tot eind 2027. Wellicht komt daar nog een extra tranche bij, want dat is hard nodig. In elk geval: daaraan kan ook president Le Pen niets meer veranderen. Dat heet een voldongen feit.

Le Pen zal natuurlijk de revolutie willen uitdragen en incarneren op Europese topbijeenkomsten in Brussel. Ze zal misschien voor barsten zorgen in het Europese front tegen Rusland. Misschien vindt ze daarvoor zelfs medestanders. Unanimiteitsregels betekenen nog altijd vetomacht – denk maar aan Hongarije en Viktor Orbán. Maar ook dat is een les. Als een voldoende grote meerderheid vooruit wil, zal dat ook gebeuren, eens of anders. En voor een grote groep Europese landen is en blijft de uitkomst in Oekraïne echt existentieel – en terecht.

Er zal nog veel water door de Seine vloeien alvorens we de volgende Franse president kennen. Maar één zaak is zeker: revolutie of niet, de politieke zwaartekracht van financiële markten, van oorlog en bedreiging, die gaat niet verdampen.

Weergave van column in Trends, geschreven in eigen naam.