Kennis is macht en kunstmatige intelligentie zal die macht herverdelen. Die belofte hoor je voortdurend in de wereld van AI. Wie een vraag heeft, krijgt intussen bijna een antwoord van expertkwaliteit. De Amerikaanse en Chinese wedloop richting algemene artificiële intelligentie, afgekort AGI, probeert intussen de allesexpert te scheppen: één systeem dat op elk domein de besten evenaart, van het diagnosticeren van een tumor tot het structureren van een overname. 

Kennis, luidt de redenering, wordt gedemocratiseerd. Ze ligt binnen handbereik. En aangezien kennis macht is, staat ons een grote herverdeling van die macht te wachten. Het is een verleidelijke gedachte. Maar ze is volgens mij ook deels verkeerd. Het probleem zit in de slogan zelf. Kennis op zich is geen macht. Macht is de uitvoering van kennis. De executie. Tussen het ene en het andere gaapt een kloof die geen enkel taalmodel voor u dichtloopt. 

Een tijd geleden las ik een passage in een boek over inlichtingendiensten. Inlichtingendiensten moeten snel autoriteit kunnen opbouwen om de controle naar zich toe te trekken of een situatie in hun voordeel te beïnvloeden. Eerst is er informatie: een lijst van ingrediënten. Daarna komt kennis: het recept begrijpen en weten waarom bepaalde smaken samengaan. Maar dan is er een derde, beslissende laag: de chef die onder tijdsdruk, met een kapotte oven en onverwachte gasten toch een uitstekend diner op tafel zet. Dat is de uitvoering. 

Kunstmatige intelligentie is buitengewoon in de eerste twee. Het stapelt informatie en plaatst die moeiteloos in context. Maar net daar, op het niveau waar kennis gemeengoed wordt, verschuift de waarde naar boven. Daar ligt de executie: de laag die machines niet voor u invullen. 

Betekent dat dat we het best geen scholen meer inrichten omdat AI de info en kennis toch zal leveren? Dat zou een absurde conclusie zijn. Omdat je, om tot het derde niveau te komen, eerst een leerproces moet doorlopen. Met andere woorden: kennis- en informatieoverdracht zijn een noodzakelijke voorwaarde voor het opdoen van ervaring. Zonder die eerste twee is al wat volgt los zand. 

Laat me de paradox hierboven even concreet maken. Over gezond leven weten we vandaag meer dan ooit. Elk dieet, elk trainingsschema, elke studie over slaap en stress ligt binnen handbereik. En toch stijgen de obesitascijfers onverminderd door. Dezelfde paradox geldt voor mentale gezondheid: we benoemen, meten en verklaren meer dan ooit, zonder dat het ons noodzakelijkerwijs mentaal gezonder maakt. De informatie was nooit het knelpunt. Het handelen wel. 

Dat besef raakt de bedrijfswereld harder dan men denkt. Een hele economie is gebouwd op het overdragen van kennis: consultants, opleiders en experts die weten wat u niet weet en het tegen betaling doorgeven. Dat model staat onder druk. Zuivere kennisoverdracht wordt vlug een commodity. Wie enkel uitlegt wat er moet gebeuren, is ten dode opgeschreven. 

Ik trek die conclusie ook door naar mijn eigen bedrijf. Een strategisch adviesbureau dat zich beperkt tot het aanleveren van inzichten, sterft binnenkort snel. De waarde verhuist naar het moeilijke deel: kennis operationaliseren. Een organisatie helpen om van het juiste inzicht naar de juiste handeling te gaan, met haar mensen, haar uitdagingen, haar politiek en haar traagheid. Dat laat zich niet downloaden. De meest succesvolle bedrijven zijn heus niet altijd die met de meeste kennis. Het zijn die welke het snelst van weten naar doen schakelen. 

Misschien schept kunstmatige intelligentie zo niet de wereld van gedemocratiseerde macht die ze belooft, maar het tegendeel. Wanneer kennis voor iedereen gelijk wordt, telt enkel nog wat ermee gebeurt. En dat blijft, vervelend genoeg, mensenwerk. Niet wie het meeste weet wint, maar wie het verschil maakt tussen weten en doen. Het mooie is: eigenlijk is dat altijd al zo geweest.

Julien De Wit, de auteur is publicist, ondernemer, eigenaar van het strategisch consultingbureau Thinkahead Inc en onderzoeker bij de denktank Itinera. www.juliendewit.be

Weergave van column in Trends, geschreven in eigen naam.