De pandemie speelt met de demografie. De oversterfte van miljoenen coronadoden zal, voor het eerst sinds mensenheugenis, de levensverwachting doen dalen. Normaal een tijdelijke knik, met dank aan voortschrijdende wetenschap en technologie. Belangrijker is de domper op geboortes.

Het migratiebeleid komt sinds lang neer op een stop-and-gobeleid. Een langetermijnstrategie is er niet. Een samenhang met de economische cyclus wel: gaat het beter, dan is er meer nonchalance, gaat het minder, dan zijn er strengere immigratiebeperkingen.