Volgende week zal het vier jaar zijn sinds de invasie van Oekraïne, volgende maand twaalf jaar na de annexatie van de Krim, de maand daarna twaalf jaar na de inval in de Donbas-regio. De situatie langs het duizend kilometer lange front van wat intussen de eerste AI- en drone-oorlog van een nieuw tijdperk is, blijft dodelijk en precair. Russische aanvallen op de civiele infrastructuur en de burgerbevolking van Oekraïne tijdens een harde winter gaan ongenadig door. Het humeur en de zakelijke agenda van Donald Trump hangen als zwaarden van Damocles boven Kiev. Maar ondanks alles moeten we stilaan durven stellen: Rusland is deze oorlog aan het verliezen.

'Ondanks alles moeten we stilaan durven stellen: Rusland is deze oorlog aan het verliezen.'

De inzet van Oekraïne voor het Poetinregime is het terugdringen van de democratisering en verwesterlijking van vroegere Sovjetgebieden en de Russificatie van een nieuwe invloedssfeer tegen Europa. Daar kunnen Poetin en co stilaan een kruis over maken. Behoudens dramatische militaire en politieke implosie zal de toekomst van Oekraïne vrij, democratisch en Europees zijn. Het enorme lijden en strijden tijdens de oorlog hebben de geesten definitief pro-Europees gemaakt, zowel in Oekraïne zelf als in Europa. Ondertussen ligt een plan klaar om Oekraïne versneld lid te maken van de Europese Unie. Dat lijkt een kwestie van tijd.

De tweede strategische doelstelling van Rusland was het terugdringen en het ondermijnen van de NAVO. Ook dat is helemaal anders uitgedraaid. Ondanks alle strapatsen van president Trump, is de NAVO-alliantie nu veel sterker dan voor de oorlog. Precies omwille van de Russische dreiging zijn Finland en Zweden na decennia van neutraliteit tot de NAVO toegetreden. Daarmee verwierf de NAVO meer dan 1300 kilometer grenszone met Rusland en werd de Baltische Zee een NAVO-meer. Op de top van Den Haag in 2025 hebben de NAVO-landen zich daarenboven verbonden tot enorme extra investeringen in gemeenschappelijke defensie, een feitelijke garantie voor het voortbestaan en de versterking van de alliantie.

De derde doelstelling van Rusland was Europa historisch te verzwakken en te vernederen. Ook dat is vooral anders uitgedraaid. Zeker, Europa holt te vaak zijn eigen staart achterna en blijft miskend door de Verenigde Staten. Maar de essentie is wel dat Europa veel meer eensgezindheid en veel meer kracht heeft getoond dan dat Moskou vooraf voor mogelijk hield. De Europese economie en bevolking hebben de bittere pil van Russische energieafhankelijkheid doorgeslikt. Alle Europese landen samen hebben sinds de start van de invasie al zowat 200 miljard euro aan militaire, financiële en humanitaire steun gegeven aan Oekraïne. Sinds vorig jaar doen we dat zonder noemenswaardige Amerikaanse bijdrage. Daarenboven treedt de Europese Unie zelf in een fase van militarisering en strategische industrialisering, die Europa op termijn slagkrachtiger zal maken tegenover Rusland.

De vierde doelstelling van Rusland is territorium. Ook dat is aan het mislukken. De afgelopen twee jaar veroverde Rusland minder dan 2% van het Oekraïense grondgebied, nu aan zowat 30000 doden en gewonde Russische soldaten per maand. Aan dat tempo vergt de verovering van Oekraïne een honderdjarige oorlog. Voor de invasie gold het Russische leger als een van de sterkste ter wereld. Die mythe is doorprikt. Rusland heeft zich vastgereden en verliest daarmee strategische invloed elders: in Syrië, in Iran, in Venezuela, in Cuba. Oekraïne is intussen existentieel voor het overleven van het hele Poetinregime, met een onhoudbare oorlogseconomie als bijkomende kostprijs. Een historische aderlating waarvan de rekening ooit vereffend wordt.

Niets van dit alles is definitief. Alles kan nog mislukken. Maar vier jaar strijd moeten ons vooral sterken om verder te strijden, samen.

Marc De Vos is co-CEO van denktank Itinera, strategie consultant en doceert aan de UGent. www.marcdevos.eu

Weergave van column in Trends, geschreven in eigen naam.