Terwijl het moederhuis van Volkswagen in Europa een nooit geziene herstructurering doorvoert, investeert dochter Audi 4 miljard dollar in haar eerste productiesite op Amerikaanse bodem. Audi volgt het pad dat Hyundai, General Motors, Stellantis, Toyota en Mercedes-Benz eerder al bewandelden. Allemaal doen ze symbolische investeringen op Amerikaanse bodem die president Donald Trump kan verkopen als trofeeën voor een Amerikaanse industriële renaissance en als overwinningen voor zijn handelsoorlog.

De gecombineerde geopolitieke koers van China en Amerika wurgt de Europese auto-industrie. In de Verenigde Staten vooral door de handelstarieven; in China door de moordende concurrentie van de Chinese producenten van elektrische voertuigen; en in beide landen ook door een ‘koop lokaal’-patriottisme dat met propaganda wordt aangejaagd en fiscaal of via overheidsaankopen wordt gestimuleerd.

Amerika houdt Chinese auto's de facto buiten en forceert andere merken om in Amerika te produceren. In China wacht de Europese producenten ofwel de dood, ofwel de horigheid als schakels in de Chinese technologische en industriële dominantie. Terwijl ze in Europa saneren, blijken de Europese autobouwers juist meer voor China te kiezen. Niet om er met Chinese bouwers te strijden om de gunst van de consument, maar om met Chinese technologie te ontwikkelen en te produceren voor binnen en buiten China. Dat deden Volkswagen, Mercedes, BMW, Renault en Stellantis de afgelopen jaren.

En wat doet Europa? De Green Deal duwde onze autobouwers door een emissiereductie die de sector technisch nauwelijks aankon, die de consumenten moeilijk konden betalen en waarvoor de netinfrastructuur ontbrak. In feite rolde Europa de rode loper uit voor een nieuwe generatie producenten die van meet af aan elektrisch werkten – zijnde Tesla en de vloot van hypercompetitieve merken die de Chinese industriepolitiek heeft voortgebracht. Als staal en energie in Europa dan ook nog eens duurder worden, als de Europese vraag naar voertuigen slabakt, hapt een hele sector naar adem.

De gecombineerde geopolitieke koers van China en Amerika wurgt de Europese auto-industrie.

De terugkeer van de geopolitiek doet de autoproductie meer regionaliseren. De logica zou zijn dat Europa een versie van Amerika zou worden: protectionisme aan de buitengrens, subsidies voor productie en/of voor vergroening binnen de grenzen. Dat doen de Verenigde Staten sinds Biden. Dat heeft China altijd al gedaan. In Europa blijven we vooral onze eigen staart achternalopen.

Aan de doelstellingen van de Green Deal wordt mondjesmaat geknabbeld, compromis na compromis. Op dit moment proberen Frankrijk en Duitsland de rest van Europa mee te krijgen voor een versoepeling van de emissienormen zonder compensatie. Te weinig, te laat. Op het vlak van protectionisme is het nog erger. Niet meer maar minder handelstarieven op de invoer van wagens uit de Verenigde Staten – een onderdeel van de toegift aan Trump. Halfslachtige antisubsidiemaatregelen en importquota die de dumping van de Chinese auto-overproductie niet afremmen, maar nog winstgevender maken via minimumprijzen: de energiecrisis pusht de vraag naar elektrische en hybride voertuigen in Europa. Geen koolstofcorrectiebelasting bij de invoer van wagens in Europa, maar wel op de invoer van staal dat de Europese producenten gebruiken.

Europa doet het niet alleen te weinig, en doet dat te laat en te complex: het doet vaak niets of het omgekeerde van China of Amerika. Omdat we dat niet durven uit vrees voor escalatie. Ondertussen stemmen de eigen bedrijven met de voeten richting China of Amerika en halen opportunistische landen Chinese autoproducenten naar Europa. Daar vallen zelfs de sites van de zieltogende lokale productie hen in de schoot. De Europese Unie, lidstaten, bedrijven: apart proberen ze te overleven, collectief organiseren ze het verval van de eigen auto-industrie op Europese bodem.

Weergave van column in Trends, geschreven in eigen naam.